ฟ้องหย่าใช้เวลานานแค่ไหน? เจาะลึกขั้นตอนกระบวนการและค่าใช้จ่ายในศาลครอบครัว

เมื่อการประนีประนอมในชีวิตคู่ไม่สามารถเดินหน้าต่อไปได้ และฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ยอมจดทะเบียนหย่าโดยความสมัครใจ ทางออกสุดท้ายคือการยื่นคำฟ้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัว เพื่อขอให้อำนาจศาลพิพากษาให้หย่าขาดจากกัน จัดสรรสินสมรส และกำหนดสิทธิอำนาจปกครองบุตร ซึ่งกระบวนการฟ้องหย่า (Contested Divorce) นี้ มีขั้นตอนทางกฎหมาย ระยะเวลา และโครงสร้างค่าใช้จ่ายที่ผู้ฟ้องต้องทำความเข้าใจล่วงหน้าอย่างละเอียด

การพิสูจน์เหตุฟ้องหย่าตาม ป.พ.พ. มาตรา 1516

ศาลไทยจะไม่พิพากษาให้คู่สมรสหย่ากันเพียงเพราะ "หมดรัก" หรือเข้ากันไม่ได้ โจทก์ผู้ฟ้องคดีต้องนำสืบพยานหลักฐานเพื่อพิสูจน์ให้ได้ว่า จำเลยกระทำการอันเป็นเหตุฟ้องหย่าตามที่กฎหมายบัญญัติไว้ใน **มาตรา 1516** เช่น:

• การคบชู้/มีชู้ (มาตรา 1516(1)): สามีหรือภรรยาอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องผู้อื่นฉันสามีหรือภรรยา หรือร่วมประเวณีกับผู้อื่นเป็นอาจิณ ซึ่งสามารถฟ้องเรียกค่าทดแทน (Damages) จากทั้งชู้และคู่สมรสได้
• การทำร้ายร่างกายและจิตใจ (มาตรา 1516(3)): อีกฝ่ายกระทำการเป็นปฏิปักษ์ต่อการเป็นสามีภรรยา หรือทำร้ายร่างกาย จิตใจ หมิ่นประมาทเหยียดหยามอย่างร้ายแรง
• การจงใจละทิ้งร้าง (มาตรา 1516(4)): จงใจละทิ้งร้างอีกฝ่ายหนึ่งไปเกินกว่า 1 ปี หรือสมัครใจแยกกันอยู่เพราะไม่สามารถร่วมสายโลหิตเดียวกันได้เกินกว่า 3 ปี (มาตรา 1516(4/2))

ขั้นตอนและระยะเวลาในศาลเยาวชนและครอบครัว

กระบวนการในศาลจนกว่าจะมีคำพิพากษาถึงที่สุด โดยทั่วไปจะใช้เวลารวมประมาณ **6 ถึง 18 เดือน** ขึ้นอยู่กับพฤติการณ์คดีและการต่อสู้ของฝ่ายจำเลย โดยแบ่งขั้นตอนสำคัญออกเป็น:

1. การยื่นฟ้องและการส่งหมายเรียก (1–2 เดือน): ทนายความจัดทำคำฟ้องและยื่นต่อศาลที่มีเขตอำนาจ (ศาลเยาวชนและครอบครัวตามภูมิลำเนาของจำเลย) ศาลจะออกหมายเรียกส่งไปยังจำเลย หากจำเลยอยู่ต่างประเทศ การส่งหมายเรียกข้ามประเทศ (International Service of Process) จะต้องดำเนินการตามสนธิสัญญาซึ่งอาจเพิ่มเวลา 4–6 เดือน
2. การไกล่เกลี่ยคดีครอบครัว (Mediation) (1–2 เดือน): ศาลครอบครัวของไทยมีระบบบังคับไกล่เกลี่ยก่อนการสืบพยาน หากทั้งสองฝ่ายเดินทางมาศาลและสามารถตกลงแบ่งปันสินสมรสและสิทธิปกครองบุตรได้ในขั้นตอนนี้ คดีจะจบลงอย่างรวดเร็วด้วยการทำสัญญายอม (สัญญาประนีประนอมยอมความ) ภายใน 1–3 เดือน
3. การรายงานตัวต่อเจ้าหน้าที่คุ้มครองสิทธิเด็ก (1 เดือน): ในกรณีคดีที่มีบุตรผู้เยาว์ ทั้งพ่อและแม่ต้องเข้าพบนักจิตวิทยาหรือนักสังคมสงเคราะห์ของศาล เพื่อประเมินความพร้อมและจัดทำรายงานความเห็นเสนอต่อผู้พิพากษาก่อนการสืบพยาน
4. การสืบพยานและการพิพากษา (3–6 เดือน): หากขั้นตอนไกล่เกลี่ยล้มเหลว ศาลจะนัดสืบพยานโจทก์และจำเลยเต็มรูปแบบ จากนั้นผู้พิพากษาจะมีคำพิพากษาชี้ขาดคดี

แจกแจงค่าใช้จ่ายและค่าธรรมเนียมศาล

การเตรียมความพร้อมทางงบประมาณในการสู้คดีประกอบด้วยค่าใช้จ่ายหลักๆ ดังนี้:

• ค่าธรรมเนียมศาล (ค่าขึ้นศาล): หากฟ้องหย่าและขออำนาจปกครองบุตรเฉยๆ โดยไม่มีการเรียกสิทธิ์เงินทองหรือทรัพย์สิน จ่ายค่าขึ้นศาลเพียง 200 บาท แต่หากมีการฟ้องแบ่งสินสมรสหรือเรียกค่าทดแทนชู้ จะต้องจ่ายค่าธรรมเนียมศาลในอัตรา **ร้อยละ 2 ของมูลค่าทรัพย์สินที่เรียกร้อง** (สูงสุดไม่เกิน 200,000 บาท ตามกฎหมาย)
• ค่านำส่งหมายเรียกจำเลย: จ่ายตามจริงให้แก่เจ้าหน้าที่ศาลในการนำส่งคำฟ้องตามภูมิลำเนาของจำเลย (ประมาณ 500 ถึง 3,000 บาท ขึ้นอยู่กับระยะทางและจังหวัด)
• ค่าธรรมเนียมวิชาชีพทนายความ: แตกต่างกันไปตามความซับซ้อนของพยานหลักฐาน การจัดเตรียมเอกสาร และจำนวนนัดในการสู้คดีในศาล

หากท่านมีปัญหาข้อพิพาทในครอบครัวที่หาทางออกร่วมกันไม่ได้ และต้องการยื่นฟ้องหย่าอย่างเป็นระบบ ทีมทนายความคดีครอบครัวของ Numlamai Law ขอนแก่น พร้อมช่วยท่านวางแผน ประเมินหลักฐาน และสู้คดีในศาลเยาวชนและครอบครัวอย่างมืออาชีพ